Chuyên mục
Giải thích Hóa học

Hóa học của những màu chất lỏng cơ thể

Để biết sức khỏe của một người như thế nào, người ta chỉ cần quan sát màu của vài chất lỏng của cơ thể. Thí dụ như màu của nước tiểu hay phân là những bác sĩ có thể đánh giá được tình hình sức khỏe của người đó như thế nào?

Chất lỏng của cơ thể không phải là chủ đề đầu tiên được lựa chọn trong cuộc thảo luận của hầu hết mọi người. Tuy chúng có thể thô tục và lộn xộn, nhưng chúng cũng có thể chỉ ra khi nào bạn có vấn đề trong cơ thể. Cho dù chúng ta có thể tìm thấy chúng, và biết rằng chúng có thể là sự khác biệt giữa nhận ra những vấn đề về sức khoẻ nếu để nó kéo dài quá lâu.

Nhưng các bạn có biết tại sao màu của những chất lỏng cơ thể lại như vậy không nào? Nếu bạn có con nhỏ thì quan sát những điều này rất quan trọng đấy nhé! Một số chất lỏng đặc biệt này đã được đăng trong nhiều tin tức trong quá khứ, khiến tôi suy nghĩ về các nguyên nhân hoá học đằng sau màu sắc của các chất thải chúng ta thải ra khỏi cơ thể.

Cho dù đó là máu hoặc nước tiểu, hoặc một trong những loại chất lỏng khác, thì đây chính là lý do tại sao chất lỏng cơ thể của chúng ta có được màu theo cách của chúng. Nhưng điều gì làm cho nước tiểu vàng, phân màu nâu và mật màu xanh?

Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, chủ đề lần này của chúng ta là hóa học của những màu chất lỏng cơ thể nhé! Câu trả lời cho tất cả các câu hỏi này giống như mọi lần đều có liên quan đến hóa học thông thường.

Máu

Ngoài kinh nguyệt thì máu nằm khá nhiều trong cơ thể. Đôi khi chúng ta bắt gặp một cái nhìn thoáng qua về chất lỏng cơ thể quan trọng nhất của chúng ta. Tuy nhiên, nếu nó chảy ra từ một vết cắt hoặc cạo, nó luôn có cùng một màu sắc. Chúng ta thường thấy máu trong một màu mà “máu đỏ” thậm chí là tên của một bút chì màu – và đó là lý do chính đáng.

Có lẽ chúng ta quen thuộc nhất với nguồn gốc màu đỏ của máu. Máu có màu sắc của nó từ sự phong phú của các tế bào máu đỏ, có trách nhiệm mang oxy đến các mô trong cơ thể. Mỗi tế bào này chứa hemoglobin, một protein với một nguyên tử sắt ở trung tâm của nó. Chúng được tìm thấy trong hồng cầu.

Đó là liên kết hóa học giữa các phân tử sắt và oxy mà khi phản xạ ánh sáng, chúng ta nhận thấy máu có màu đỏ thẫm. Điều này là do các liên kết đôi và đơn xen kẽ nhau (liên hợp) trong cấu trúc hấp thụ một bước sóng cụ thể của ánh sáng.

Đó là lý do tại sao máu mới được bơm ra từ tim xuất hiện dưới dạng một màu đỏ tươi, trong khi máu thiếu oxy đi ngược lại tim lại xuất hiện màu đỏ nâu, xỉn màu. Con người có thể có máu đỏ, nhưng các màu máu khác có thể xảy ra ở các loài động vật khác. Tất cả đều do sự khác biệt trong cấu trúc hóa học và liên hợp. Điều này cũng có vai trò trong màu sắc của các chất lỏng cơ thể khác – và các cấu trúc huyết tương trong máu là điểm xuất phát cho tất cả chúng.

Nhưng tại sao, tĩnh mạch của chúng ta có màu xanh? Nguyên nhân là do một số vấn đề phản chiếu ánh sáng được đổ lỗi cho vấn dề này. Da của chúng ta cung cấp thêm một lớp cho bước sóng ánh sáng để đi qua, và do đó, chỉ có các bước sóng màu xanh có sức mạnh để đôi mắt của chúng ta có thể nhận thấy thay vì màu đỏ.

Mật

Các tế bào hồng cầu trong máu không phải là bạn đồng hành suốt đời của bạn. Trên thực tế, chúng chỉ sống được khoảng 120 ngày, và cơ thể của bạn liên tục tạo ra các tế bào hồng cầu mới để thay thế chúng – khoảng hai triệu tế bào mới mỗi giây. Bạn cũng có một hệ thống tái chế cho các tế bào hồng cầu cũ hoặc bị hư hỏng. Nghĩa trang dành cho hồng cầu là lá lách.

Tuy nhiên, đây không phải là nơi chúng yên nghỉ; thay vào đó, quá trình tái tạo các bộ phận vẫn diễn ra. Các thành phần hemoglobin của hemoglobin bị phá vỡ, với sắt được giải phóng để kết hợp thành hemoglobin mới, được sản xuất. Các haem còn lại được chuyển thành biliverdin.

Biliverdin là một chất màu xanh lá cây tìm thấy trong mật, được chuyển thành bilirubin, một sắc tố màu vàng cũng được tìm thấy trong mật. Những chất màu mật này ban đầu được coi là những sản phẩm bị suy giảm đột ngột của hemoglobin, nhưng gần đây người ta gợi ý rằng chúng có thể có một số tác dụng có lợi trong cơ thể.

Cũng hiện diện trong mật, bilirubin cũng là lý do cho sự hình thành màu vàng da tiếp nhận khi người ta bị vàng da. Chứng vàng da là do mức độ bilirubin cao, có thể phát sinh từ một số lý do. Cả hai bilirubin và biliverdin cũng có thể góp phần gây ra các vết bầm tím, vì máu chảy vào các mô bị phân hủy.

Nước tiểu

Sau khi sản xuất trong gan, mật được lưu trữ trong túi mật. Cũng chứa bilirubin như một chất thải từ sự đổ vỡ haem, và nó cũng có chứa acid mật, giúp chúng ta hấp thụ chất béo và vitamin tan trong chất béo trong quá trình tiêu hóa. Mật được bài tiết vào ruột để đạt được điều này.

Trong ruột, bilirubin bị phân hủy bởi vi khuẩn thành urobilinogen. Hợp chất này là không màu, nhưng một lượng đáng kể của nó được hấp thụ trong ruột và tái tạo dòng máu. Ở đó, nó bị oxy hoá thành urobilin, một hợp chất có màu rơm, sau đó được bài tiết bởi thận lọc máu. Urobilin là hợp chất cung cấp cho nước tiểu màu vàng điển hình của nó.

Bên cạnh đó, nước tiểu có màu hồng hoặc đỏ có thể do một cái gì đó lành tính như ăn củ cải đường với bữa tối, hoặc cái gì đó nghiêm trọng hơn, chẳng hạn như chảy máu do nhiễm trùng thận, nhiễm trùng tiểu, hoặc thậm chí là ngộ độc thủy ngân.

Nước tiểu có màu da cam có thể là một dấu hiệu mất nước, nhưng nó cũng có thể báo hiệu tình trạng viêm gan hoặc ống mật. Nước tiểu xanh dương hoặc xanh lá cây – chắc chắn là màu nước lạ nhất có thể là do rối loạn di truyền hiếm gặp, một loại vi khuẩn nhất định hoặc màu thực phẩm. Dù bằng cách nào, hãy gặp bác sĩ nếu vẫn còn tồn tại.

Phân

Không phải tất cả các urobilinogen được hấp thu lại vào dòng máu; một số vẫn còn trong ruột, và tiếp tục hành trình của nó. Trên đường đi, nó được biến đổi thành stercobilin, hợp chất chịu trách nhiệm về màu nâu của phân người. Nếu không có stercobilin, phân của bạn sẽ có nhiều màu sắc nhạt hơn. Điều này đôi khi có thể xảy ra nếu một tình trạng dẫn đến một đường mật bị chặn, ngăn chặn bilirubin đến ruột.

Ở trẻ sơ sinh, phân có thể có màu đậm hơn (màu gạch trên màu đen) khi đứa trẻ chào đời lần đầu. Điều này có vẻ liên quan, nhưng nó thực sự chỉ là kết quả của chất thải trong ruột của bé khi sinh bị trục xuất – một sự kết hợp của dịch màng ối, mật và chất nhầy. Chúng thật đáng yêu đúng không nào! Sau đó, phân của em bé cuối cùng đã tiến triển đến một màu bình thường!

Chất nhầy

Chất nhầy được nhiều người đánh giá và xem là rất ghê tởm nhưng chúng rất quan trọng để giữ cho cơ thể chúng ta vận hành theo cách mà chúng cần. Chất nhầy là chất trơn, bẩn có trong nhiều màng quan trọng trong cơ thể của chúng ta, bao gồm phổi, xoang và đường tiêu hóa. Nó thường chỉ giữ những bề mặt này không bị khô.

Nhưng đôi khi, chỉ cần nhìn vào chất nhầy mà chúng sản xuất từ ​​xoang có thể gợi ý chúng ta về những gì đang diễn ra bên trong cơ thể. Khi một người khỏe mạnh, chất nhầy nói chung là rõ ràng. Hầu hết mọi người sẽ nhận thấy rằng màu sắc thay đổi khi chúng ta cảm thấy lạnh hoặc cảm thấy mình đang bị nhiễm vi-rút giống cúm.

Chất nhầy màu vàng hoặc xanh phát triển khi hệ thống miễn dịch gửi quân đội các tế bào bạch cầu đến xoang, nơi có nhiều triệu chứng cảm lạnh (như hắt hơi và nghẹt mũi). Các tế bào bạch cầu có chứa một enzyme màu xanh lá cây, gây ra chất nhầy để có một màu tương tự. Nồng độ của chất này cũng rất quan trọng – lượng chất nhầy sẽ làm cho màu vàng hoặc xanh lá cây trở nên rõ ràng hơn là trong suốt.

Chất nhầy cũng có khả năng chuyển màu đỏ hoặc nâu từ máu. Chỉ một lượng nhỏ máu có thể thay đổi màu sắc của chất nhầy, và vấn đề này có thể phát sinh từ việc bị kích thích mũi từ thổi hoặc cọ xát nó quá nhiều – một sự xuất hiện thường gặp khi bị cảm lạnh. Thời tiết quá khô trong những tháng mùa đông cũng có thể gây ra bề mặt nứt của mũi để sản xuất máu. Cả hai đều không quá nghiêm trọng, nhưng nếu có nhiều máu trong chất nhầy khoảng một thời gian, bạn nên gặp bác sĩ.

Tinh dịch

Các nhà khoa học không chắc chắn 100% nguyên nhân gây ra sự biến động nhẹ về tinh dịch, nhưng họ có một ý tưởng khá hay. Tinh dịch thường có màu trắng, trong suốt, nhưng cũng có thể rõ ràng. Tinh trùng có màu rõ hơn có thể là do sự giảm độ đồng đều của tinh trùng, điều này làm cho tinh dịch có màu trắng. Một người đàn ông thường xuyên tham gia vào hoạt động tình dục hoặc thủ dâm sẽ có thể có tinh trùng rõ ràng hơn những người không.

Tuy nhiên, bất cứ thứ gì nằm ngoài phạm vi này, có thể bạn nên đi khám bác sĩ. Tinh trùng có màu hồng hoặc đỏ có thể là dấu hiệu viêm hoặc chảy máu của tuyến tiền liệt hoặc túi mật tinh. Tinh dịch vàng có thể là một dấu hiệu của nước tiểu trong tinh dịch, vàng da hoặc các bạch cầu ở mức cao. Hầu hết thời gian những điều này không phải là một vấn đề nhưng nếu kéo dài, tôi khuyên bạn nên đi khám bác sĩ nhé.

Thật hấp dẫn (và chắc chắn có một chút ghê tởm) khi nghĩ rằng nhiều chất có thể thoát ra khỏi cơ thể liên quan đến nhau bằng sự đổ vỡ của hóa chất. Mặc dù có thể không làm cho bạn mê hoặc gia đình của bạn với kiến ​​thức mới thu nhặt được trong bài viết này! Nhưng cũng giúp bạn có cái nhìn tổng quát hơn trong tương lai. Bài viết này chỉ nêu một vài màu của chất lỏng cơ thể mà bạn thường gặp nhất thôi. Nếu như các bạn muốn tìm hiểu sâu hơn thì tìm kiếm thông tin thêm nhé.

Tham khảo Compound Interest, Medicaldaily và Wikipedia.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *